Patiënt niet gebaat bij één overheidsportaal kwaliteitsinformatie zorg

In het debat in de Tweede Kamer over de kwaliteit van de zorg op woensdag 23 januari 2013 bepleitten woordvoerders van PvdA (Lea Bouwmeester)en VVD (Michiel van Veen) een centrale plek op internet waar kwaliteitsinformatie over de zorg voor patiënten beschikbaar komt. Het CDA omarmde het voorstel bij monde van Hanke Bruins Slot eveneens. Kernbegrippen: inzichtelijk, makkelijk vindbaar, leesbaar.

De Tweede Kamerleden gaan uit van de veronderstelling dat transparantie over de kwaliteit van de zorgsector uiteindelijk goed is voor de patiënt en voor zijn keuzevrijheid. Veel spelers in de zorgsector denken dat, zoals Neem KiesBeter/RIVM, het College van Zorgverzekeringen, Zorgverzekeraars Nederland, of de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF). Ook wij gaan uit van deze aanname. Tegelijk kun je constateren dat het al die spelers de afgelopen jaren niet is gelukt om grote stappen vooruit te zetten. Hiervoor zijn drie redenen:

• Ten eerste, het is onduidelijk wie de kosten moet dragen en wie het werk moet doen. Moet de overheid dit regelen of zijn de marktpartijen in de zorg aan zet, in dit geval: de zorgverzekeraars?  Tot nu toe is de overheid van mening, dat ze (mede)verantwoordelijk is voor de instrumenten waarmee je kwaliteit kunt meten maar niet voor het verspreiden van de resultaten van die metingen. 
• In de tweede plaats is het onduidelijk of de marktpartijen in de zorg wel mogen of moeten samenwerken bij het verzamelen en beheren van kwaliteitsinformatie over de zorg. Overtreden ze hiermee niet de bepalingen van de Zorgautoriteit over onderlinge concurrentie? Vertrouwen patiënten de kwaliteitsinformatie wel als deze door verzekeraars wordt ontsloten?
• Tot slot, het is onrealistisch te denken dat alle kwaliteitsinformatie over de zorg op een centrale plek op het internet ontsloten kan en zal worden. Want wat de één belangrijk vindt, speelt voor de ander geen enkele rol. In de beleving van zorgafnemers variëren kwaliteitsindicatoren immers van de kwaliteit van het handelen van de dokter tot de kwaliteit van de geschonken koffie, de openingstijden, de wachttijden en de bejegening van patiënten aan de telefoon. Daarom kun je maar beter meerdere aanbieders van kwaliteitsinformatie over de zorg laten ontstaan.

Toch zijn er veelbelovende initiatieven. Zo  is het initiatief  'Zorgkaart Nederland’ een serieuze poging om kwaliteitsinformatie over de zorg te ontsluiten en te verzamelen. Terecht koos initiatiefnemer NPCF er voor om ruimte te creëren voor de kwaliteitservaringen van patiënten zoals we dat kennen van kieskeurig.nl, zoover.nl of iens.nl. Helaas gaat ook de NPCF er van uit zij het (centrale) landelijke punt voor kwaliteitsinformatie kunnen opzetten en organiseren.  Maar zo werkt het niet, je bent nou eenmaal niet de enige in deze wereld.

Overheid en zorgverzekeraars zouden snel een publiek-privaat samenwerkingsverband moeten opzetten waar ze de publieke kwaliteitdata over de zorg aan derden aan de markt aanbieden. Dit samenwerkingsverband moet de data niet zelf als informatie aan de patiënten en consumenten gaan aanbieden maar de data eenvoudig toegankelijk maken voor iedereen die deze wil aanbieden aan patiënten en zorgconsumenten. Dit samenwerkingsverband moet ook regelen dat data over de kwaliteit van de zorgsector die niet van de overheid zelf is, tegen betaling beschikbaar komt op een marktplaats.

Het maakt immers niet uit wie allemaal de informatie aan patiënten en zorgconsumenten gaat aanbieden, laat dat maar aan de markt over. Dat kan een verzekeraar zijn (VGZ met de toepassing 'Vergelijk en Kies’), een krant (de Algemeen Dagblad ziekenhuis top 100), een maandblad (Elsevier: de beste verpleeghuizen), een patiëntenorganisatie (de top 10 van het uw favoriete belangen-organisatie), de NPCF (met Zorgkaart Nederland), TomTom ('breng me naar de dichtstbijzijnde betrouwbare huisarts’) of een zorginstelling die wil tonen hoe hij scoort ten opzichte van een andere instelling.

'De markt’ zal vervolgens snel zijn werk doen. Net zoals kieskeurig.nl, zoover.nl en iens.nl dat deden, zullen boven op de bijeengebrachte data allerlei marktspelers opstaan, die de kwaliteitsinformatie voor de zorgsector transparant en gebruikersvriendelijk zullen ontsluiten voor patiënten. Via een veelvoud aan websites of apps. We moeten niet van de overheid verlangen of het zelfs aan de overheid overlaten om alles in één portaal te persen. Andere nuttige diensten zijn eenvoudig te verzinnen. Marktpartijen zullen bijvoorbeeld snel regelen dat patiënten via deze websites en apps een afspraak met zorgaanbieders kunnen maken en tegelijk zien of hun zorgverzekeringspolis de kosten wel dekt.

 
De kiemen voor het door ons bepleitte samenwerkingsverband zijn al enkele jaren geleden gelegd door het OpenHealthHub initiatief. Het won niet voor niets in 2011 de Publieksprijs van de Accenture Innovation Award! Waarom ontbreekt het de relevante partijen aan de moed en de visie om de grote stap nu echt te zetten? De oproep van de Tweede Kamerleden van de PvdA en de VVD komt daarom als geroepen en kan een doorbraak betekenen! Maar laat de minister niet precies doen waarom wordt gevraagd!

Dr. H.J. van der Lugt is directeur van Stichting Novay