Spitsmijden 2.0: ICT Beter Benutten?

Beïnvloeding van de vraag naar mobiliteit is en blijft een belangrijk thema in Beter Benutten, het programma waarmee het Ministerie van IenM beoogt om zo efficiënt mogelijk in de Nederlandse behoefte aan mobiliteit voorzien. Efficiënt betekent in dit geval: de bestaande infrastructuur zo goed mogelijk benutten, en het liefst niet te snel grijpen naar extra kilometers asfalt en spoorlijnen. Het Ministerie van IenM  werkt hiervoor de komende 10 jaar samen met 8 à 10 regio’s in Nederland, die samen meer dan 260 maarregelen hebben gepland met een budget van 1,1 miljard euro. Van alle maatregelen richt 22% zich op beïnvloeding van de vraag.

 

In de regio Utrecht, de regio met het meeste budget in het programma Beter Benutten, wordt zo’n 13% van het budget ingezet voor maatregelen die de verkeersvraag beïnvloeden.

 

Ik verwacht dat de rol van ICT – zeker in de categorie vraag-beïnvloeding alleen maar zal toenemen in Beter Benutten. In diverse projecten op het gebied van spitsmijden speelde ICT de afgelopen jaren al toenemende rol. Diverse projecten scoorden goed in een maatschappelijke kosten-baten analyse – kort gezegd: overheidsgeld lijkt hier goed besteed. Toch  staat er momenteel een sterke druk op de overheid om de kostenkant van dergelijke projecten te reduceren waar het kan, terwijl de opbrengsten hetzelfde zouden moeten zijn, en liefst zelfs vergroot moeten worden. Ik ben er van overtuigd dat dit mogelijk is door ICT slim in te zetten.

 

De logistiek van moderne ICT wordt steeds eenvoudiger en daarmee goedkoper. Het in- en uitbouwen van zgn. on-board units (OBUs) bleek in diverse spitsmijden projecten een lastige logistieke operatie. Bovendien blijkt dat veel mensen het vervelend vinden dat er aan hun auto gesleuteld wordt. Ook het uitdelen en innemen van PDA’s of smartphones voor proeven met spitsmijden bleek logistiek ook een lastige operatie; bij enkele deelnemers is het nog te doen, maar als het om honderden en soms duizenden deelnemers gaat blijkt het toch lastig te organiseren. Het downloaden en installeren van een app op een smartphone die mobiliteitsgedrag kan registreren is hiermee vergeleken hiermee kinderspel. En nu meer dan de helft van Nederlanders van 15 jaar en ouder een smartphone heeft en het aandeel smartphonebezitters nog altijd groeiende is, hoef je als project ook eigenlijk niet meer te investeren in die hardware.

 

Uit de projecten met spitsmijden (zie ook mijn eerder blog 'Spitsmijden 1.0: positief belonen werkt') is inmiddels wel gebleken dat positief belonen kan werken om mensen net dat laatste zetje te geven om gewoontegedrag te veranderen. Nu bestaat de beloning bij spitsmijden vaak nog uit geld. Met behulp van ICT zijn ook tal van andere beloningen mogelijk. Je kunt daarbij denken aan meer indirecte vormen van geld zoals (spaar)punten, die het als vanouds altijd goed doen in Nederland, maar ook aan beloningen die wellicht helemaal ontkoppeld zijn aan geld en meer inspelen op intrinsieke motivatie van mensen, zoals de behoefte aan erkenning en erbij horen (likes op facebook, competities) of simpelweg om 'het goede’ te doen.  ICT maakt het bovendien goedkoper om verschillende doelgroepen aan te spreken op verschillende motieven. De kans dat nieuw mobiliteitsgedrag blijft is bovendien ook nog eens groter als je inspeelt op deze 'intrinsieke’ motivatoren. Maak je gebruik van 'extrensieke’ motivatie, zoals geld, dan is de kans veel groter dat het oude gedrag weer terugkeert zodra je de stimulans weghaalt, bijvoorbeeld omdat het budget voor spitsmijden onder druk komt te staan.

 

Bij Novay passen we kennis toe van het automatisch meten van mobiliteitsgedrag en van ICT bij gedragsverandering in projecten als i-Zone en SUNSET. Wilt u zelf ook weten wat werkt en waarom en hoe u apps en smartphones optimaal inzet om mensen te verleiden en begeleiden om hun mobiliteitsgedrag duurzaam te veranderen? Binnenkort start hier voor een mastercourse Mobiliteit, gedrag en ICT. Veel inspiratie, en daarna vooral aan de slag met een eigen casus. Aanmelden kan nu via de site van de Novay Acacemy.